6 สิ่งต้องคิดก่อนทำสวนผัก

            การทำสวนผักในบ้านเรามีหลายประเภท ตั้งแต่สวนครัวสวนผักการค้าแถบชานเมือง สวนผักการค้าขนาดใหญ่ สวนผักผลิตเพื่อส่งโรงงานแปรรูป สวนผักผลิตนอกฤดูกาลหรือภายใต้สภาพควบคุม สวนผักเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ สวนผักประเภทต่างๆ นี้จำเป็นต้องมีแผนการปลูกให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ แรงงาน ทุน  และการตลาด เพื่อมีผลให้ได้มาซึ่งกำไรสูงสุด ดังนั้น การวางแผนทำสวนผักจึงขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของแต่ละสถานที่และประเภทสวนผัก ไม่มีแผนทำสวนผักใดจะเหมาะสมกับทุกสภาพและทุกสถานที่ โดยทั่วไปแผนการทำสวนผักมีองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้

6 สิ่งต้องคิดก่อนทำสวนผัก

  1. สถานที่ตั้งแปลงพืชผัก การเลือกสถานที่ตั้งหรือทำเลการปลูกที่ดี ถือว่าเป็นก้าวแรกของการนำไปสู่ความสำเร็จในการปลูกผัก พืชผักที่สามารถเจริญได้ดีส่วนใหญ่ต้องได้รับแสงแดดโดยตรงอย่างน้อยวันละ 6 ชั่วโมง นอกจากนี้แสงแดดยังช่วยชักนำให้เมล็ดงอกเร็วขึ้น ลดปัญหาโรคและแมลงต่างๆ

แปลงพืชผักต้องมีคุณสมบัติของดินที่ดีและไม่ควรอยู่ภายใต้ร่มเงาของต้นไม้ที่จะแย่งธาตุอาหารและน้ำกับพืชผัก สถานที่ปลูกควรอยู่ใกล้แหล่งน้ำซึ่งสามารถให้น้ำอย่างเพียงพอแก่พืชผัก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง            ในระยะแห้งแล้งที่สุดของปี เพราะพืชผักต้องการน้ำมากและสม่ำเสมอ การอาศัยน้ำฝนเพียงอย่างเดียว                 ย่อมไม่เพียงพอ

  1. ขนาดของแปลงพืชผัก พื้นที่ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้ปลูก ต้องการผลิตผักเพื่อป้อนตลาดอย่างไร การผลิตเพื่อบริโภคภายในครอบครัวหรือภายในตำบลจะใช้พื้นที่ขนาดเล็ก แต่ถ้าปลูกผักเพื่อส่งตลาดกลางหรือส่งเข้าโรงงานอุตสาหกรรมจำเป็นต้องใช้พื้นที่ขนาดใหญ่และมีการวางแผนในการใช้พื้นที่ปลูก อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด โดยวางระบบให้สามารถปลูกผักได้ตลอดทั้ง
  2. จำนวนแรงงานที่ใช้ สำหรับแปลงปลูกผักขนาดเล็กมักใช้แรงงานภายในครอบครัว แต่สำหรับแปลงปลูกผักขนาดใหญ่แรงงานนับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญเพราะต้องใช้คนจำนวนมาก การใช้เครื่องมือเครื่องทุนแรงช่วยควบคุมกิจกรรมการผลิตสามารถลดปัญหาได้ อย่างไรก็ตาม การปลูกผักมีลักษณะงานหลายขั้นตอนที่จำเป็นต้องใช้แรงงานคนเข้าช่วย เช่น การเตรียมต้นกล้า การย้ายกล้าปลูก การซ่อมต้นกล้า และการเก็บเกี่ยว จึงจำเป็นต้องมีการวางแผนเกี่ยวกับแรงงานให้เหมาะสมกับงาน และมีการบริหารงานที่สามารถใช้แรงงานอย่างมีประสิทธิภาพ
  3. เครื่องมือและเครื่องทุนแรง ขนาด ประเภทสวนผัก แบบของงานที่ทำ และแผนการขยายงาน         ในอนาคต เป็นตัวกำหนดชนิด ขนาด และจำนวนของเครื่องมือเครื่องทุนแรง

การใช้เครื่องมือที่ไม่เหมาะสมกับลักษณะและขนาดของงานจะส่งผลไปถึงค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้น เพราะทำงานไม่ได้ประสิทธิภาพการปลูกผักในประเทศยังนิยมใช้แรงงานคนเป็นส่วนใหญ่เพราะแปลงปลูกยังไม่มีการกำหนดระยะปลูกที่แน่นอน สภาพพื้นที่ปลูกไม่สม่ำเสมอ การสุกของผลไม่พร้อมกัน และค่าแรงงานยังต่ำอยู่ แต่เครื่องทุนแรงจะมีบทบาทมากในบางขั้นตอน การทำสวนผัก คือ การเตรียมดินและการให้น้ำ ไม่ว่าจะเป็นสวนผักขนาดเล็กหรือสวนผักขนาดใหญ่ เช่น สวนผักขนาดเล็กหลายแห่งในภาคกลางจะเปลี่ยนจากการใช้จอบในการเตรียมดิน มาใช้รถไถเดินตาม หรือรถแทรกเตอร์พร้อมเครื่องไถขนาดเล็ก และใช้เครื่องสูบน้ำติดบนเรือขนาดเล็ก ซึ่งทำพิเศษสำหรับรดน้ำใส่ปุ๋ยและกำจัดศัตรูพืชในแปลงผัก

  1. พันธุ์ การปลูกผักส่วนใหญ่เป็นการปลูกโดยใช้เมล็ดพันธุ์ เมล็ดพันธุ์ผักที่ดีเป็นปัจจัยพื้นฐานที่มีความสำคัญยิ่งต่อการปลูกผักเพื่อให้ได้ผลผลิตสูง และมีคุณภาพมาตรฐานตามความต้องการของตลาด หรือโรงงานแปรรูป
  2. ระบบการปลูกพืช การวางระบบการปลูกพืชผักนับว่าสำคัญมาก เพราะช่วยให้ใช้พื้นที่ปลูกได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ การพิจารณาเรื่องนี้ต้องคำนึงถึงปัจจัยหลายประการด้วยกัน เช่น ชนิดพืชผัก ฤดูกาล วิธีการให้น้ำ การปฏิบัติบำรุงรักษาสภาพพื้นที่ และคุณภาพผลผลิตที่ตลาดต้องการ
X
Top